Benieuwd naar wat Miguel Chevalier precies bedoelt met 'bit', 'fractaal' of 'herbarium'? Wij leggen het graag uit! Bekijk hieronder de woordenlijst voor Digital by Nature.
Algoritmen vormen de basis van de informatica en de computertechnologie. Een algoritme is een reeks regels of instructies. Het kan gaan om een reeks van ‘als-dan-instructies’ of om complexe wiskundige vergelijkingen. Algoritmen helpen bij het sorteren van gegevens, het zoeken naar informatie, het nemen van beslissingen of het herkennen van patronen. Ze kunnen ook worden gebruikt om digitale kunstwerken te creëren.
Het woord ‘binair’ is afgeleid van het Latijnse bini, wat ‘dubbel’ of ‘in paren’ betekent. Het binaire systeem gebruikt voor de weergave van getallen slechts twee cijfers: 0 en 1. Het is de basistaal van computersystemen en wordt gebruikt om gegevens of instructies in een exacte en machinaal leesbare vorm weer te geven. Dit zorgt voor een hoge mate van betrouwbaarheid en snelheid van computers en communicatiesystemen. Gegevens worden als binaire code op de computer opgeslagen en kunnen vervolgens bijvoorbeeld worden omgezet in teksten of afbeeldingen die geschikt zijn voor de weergave op het beeldscherm.
Het woord ‘bit’ is een samenvoeging van de Engelse woorden binary (binair) en digit (cijfer, getal). Een bit is de kleinste binaire eenheid voor informatie en vormt de basis voor alle grotere gegevenseenheden in de computertechnologie. Een bit heeft in het binaire stelsel de waarde 0 of 1.
Het woord ‘digitaal’ is afgeleid van het Latijnse digitus, wat ‘vinger’ betekent. Het verwijst naar het tellen met de vingers. Digitale apparaten gebruiken getallen om informatie weer te geven. Dit gebeurt door middel van een elektronisch proces dat gegevens in twee toestanden genereert, opslaat en verwerkt: uit (0) of aan (1). Voor het maken van digitale kunstwerken is altijd hardware nodig zoals een computer of een digitale camera, evenals de bijbehorende software.
Het woord ‘fractaal’ is afgeleid van het Latijnse fractus (gebroken), dat op zijn beurt teruggaat op het werkwoord frangere (breken). De term werd in 1975 geïntroduceerd door de wiskundige Benoît Mandelbrot (1924-2010) en duidt patronen aan die zich op verschillende schaal steeds weer herhalen. Fractale patronen komen vaak voor in de natuur, bijvoorbeeld in sneeuwvlokken, varens en de bloemkoolsoort romanesco, waarvan de afzonderlijke roosjes altijd de totale vorm van de groente weerspiegelen. Abstracte fractalen kunnen door computers worden gegenereerd. Ze dragen vaak de namen van hun ontwikkelaars: Mandelbrot-verzameling, Sierpinski-driehoek of Koch-sneeuwvlok. Fractalen worden echter ook ingezet op technisch gebied, bijvoorbeeld bij het ontwerp van antennes in mobiele telefoons.
Het woord ‘generatief’ is afgeleid van het Latijnse generare (voortbrengen). Generatieve kunstwerken worden gemaakt door een machine, zoals een computer. Deze werkt met algoritmen of wiskundige formules die baseren op door de kunstenaar opgestelde regels. Kunstenaars kunnen bepalen of ze in dit proces alle beslissingen aan de machine overlaten of in de reeks regels enkele vooraf vastgelegde beslissingen integreren. In elk geval geven ze bewust een deel van de controle in het creatieve proces uit handen. Het resultaat is niet volledig voorspelbaar; er zijn eindeloze varianten van het oorspronkelijke idee mogelijk.
Een ‘herbarium’ (van het Latijnse herba, kruid) is een systematisch aangelegde verzameling van geperste en gedroogde planten en plantendelen. Meestal worden de zogenaamde herbariumexemplaren op vellen papier bevestigd en in mappen bewaard. Daarnaast behoren soms ook andere materialen zoals losse zaden, stuifmeel, gedroogde vruchten, algen en paddenstoelen tot zulke verzamelingen. Op basis hiervan worden onder meer gegevensbestanden, botanische illustraties en fotografische opnames gecreëerd voor verder onderzoek.
Het woord ‘hexadecimaal’ is samengesteld uit het Griekse woord hexa (zes) en het Latijnse woord decem (tien). Het hexadecimale stelsel is een getallensysteem. Anders dan bij het decimale stelsel, waarmee we in het dagelijks leven rekenen, gebruikt het hexadecimale stelsel weliswaar ook de cijfers nul tot en met negen, maar vervangt tien tot en met vijftien door A tot en met F. In tegenstelling tot het binaire stelsel, dat alle getallen weergeeft met behulp van de cijfers nul en een, zijn er zestien cijfersymbolen. Als een stukje informatie bijvoorbeeld in het binaire stelsel uit acht cijfers bestaat, kan dezelfde informatie in het hexadecimale stelsel met twee cijfers worden uitgedrukt. Grote getallen kunnen met behulp van dit stelsel dus met minder cijfers worden weergegeven en daardoor in de informatica sneller geschreven en gemakkelijker gelezen worden.
Kunstmatige intelligentie (AI) is het vermogen van een machine om menselijke vaardigheden zoals leren, plannen, logisch denken, maar ook creatieve processen te simuleren. Aan de hand van gegevens leert kunstmatige intelligentie informatie te interpreteren en problemen op te lossen. Als een AI-systeem te eenzijdig wordt getraind, heeft dit invloed op de prestaties of uitingen. AI-gebaseerde systemen worden ingebouwd in apparaten (bijvoorbeeld in robots, drones of zelfrijdende auto’s), maar kunnen ook puur op software gebaseerd in de virtuele ruimte opereren (bijvoorbeeld in zoekmachines, gezichts- of spraakherkenningssystemen en beeldanalysesoftware).
Machine learning is onderdeel van kunstmatige intelligentie. Bij machine learning wordt een algoritme gevoed met gegevens. Hoe meer gegevens, des te nauwkeuriger kunnen beslissingen uitvallen. Als de hoeveelheid gegevens doorgroeit, traint en verbetert de computer zichzelf, in plaats van expliciet voor een bepaalde taak geprogrammeerd te moeten worden. Er is echter een essentieel verschil tussen machine learning en kunstmatige intelligentie: kunstmatige intelligentie kan omgaan met onvoorziene gebeurtenissen (‘ongestructureerde gegevens’), maar machine learning kan alleen voorspelbare gebeurtenissen (‘gestructureerde gegevens’) gericht verwerken. Een voorbeeld uit het dagelijks leven: dankzij machine learning herkent een algoritme wanneer er geld van een rekening wordt opgenomen op een ongebruikelijke locatie, en kan zo eventuele fraude opsporen.
Het woord ‘pixel’ is afgeleid van de Engelse woorden picture (pic, beeld) en element (el, element). Een pixel is de kleinste eenheid van een digitaal beeld. Het bevat de drie basiskleuren rood, groen, blauw (RGB). Deze stralen ieder met verschillende intensiteit, waardoor verschillende kleuren kunnen worden geproduceerd. Als bij een afbeelding bijvoorbeeld 3266 × 2449 als afmeting wordt aangegeven, wordt daarmee het aantal pixels in de breedte en hoogte bedoeld.
Een ‘prompt’ is een aanwijzing die de mens geeft aan een kunstmatige intelligentie-systeem. De prompt kan bestaan uit tekst, beeld, audio of andere gegevensformaten. AI analyseert de invoer en genereert een antwoord op basis van wat het model tijdens de training heeft geleerd. Het resultaat is afhankelijk van hoe nauwkeurig de prompt is geformuleerd.
Het woord ‘voxel’ is afgeleid van de Engelse woorden volume en element, waarbij ‘x’ is toegevoegd zodat het makkelijker uit te spreken valt. Een voxel doet denken aan een kubus. Het is het kleinste element in een driedimensionale digitale weergave.